Rano przeczytanie kilku stron nie sprawia większego problemu. Po południu ten sam tekst trzeba czytać po dwa razy. Podczas ćwiczenia pierwsze zadania wykonywane są dokładnie, później reakcje zwalniają, pojawiają się pominięcia i potrzeba przerwy.
W takim przebiegu znaczenie ma nie tylko wynik zadania, lecz także moment, w którym jego jakość zaczyna się zmieniać.
Po udarze wysiłek potrzebny do rozmowy, czytania, korzystania z komputera albo wykonywania kilku kolejnych czynności może być znacznie większy niż przed zachorowaniem. Zmęczenie poznawcze wpływa wtedy na uwagę, tempo przetwarzania informacji, pamięć roboczą i kontrolę błędów.
Szerszy obraz zmian poznawczych po udarze przedstawiamy w artykule Zaburzenia poznawcze po udarze — objawy, diagnostyka i rehabilitacja.
Pierwsze minuty mogą wyglądać zupełnie inaczej niż koniec zadania
Krótka rozmowa przebiega sprawnie. Po dwudziestu minutach trudniej śledzić wypowiedź drugiej osoby. Czytanie zaczyna się płynnie, później pojawiają się powroty do poprzednich zdań. Podczas ćwiczenia rośnie liczba błędów mimo niezmienionego poziomu trudności.
Taki przebieg dostarcza ważnej informacji o tolerancji wysiłku poznawczego.
Osoba może prawidłowo wykonać krótki test, a jednocześnie mieć trudność z utrzymaniem podobnej jakości pracy przez dłuższy czas. Jednorazowy wynik nie pokazuje wtedy pełnego obrazu funkcjonowania.
Znaczenie ma tempo pracy w kolejnych minutach, liczba przerw, zmiana dokładności oraz czas potrzebny do odzyskania sprawności po odpoczynku.
Zmęczenie poudarowe jest szerokim zjawiskiem i może obejmować zarówno wysiłek fizyczny, jak i umysłowy. Przeglądy badań pokazują, że stan ten dotyczy dużej części osób po udarze i wpływa na aktywność, uczestnictwo oraz proces rehabilitacji.