Problemy z koncentracją należą do najczęstszych zaburzeń poznawczych po udarze mózgu. Wielu pacjentów zauważa, że mimo poprawy sprawności ruchowej nadal trudno im wykonywać zwykłe, codzienne czynności. Rozmowa szybko staje się męcząca, przeczytanie kilku stron książki zajmuje znacznie więcej czasu, a przygotowanie prostego posiłku wymaga pełnego skupienia.
Takie trudności nie zawsze są widoczne dla otoczenia. Często bywają błędnie interpretowane jako zmęczenie, brak motywacji lub obniżony nastrój, podczas gdy ich przyczyną są zaburzenia funkcji poznawczych wywołane uszkodzeniem mózgu.
Koncentracja nie jest pojedynczą zdolnością. To złożony proces obejmujący między innymi:
- utrzymywanie uwagi przez dłuższy czas,
- wybieranie najważniejszych informacji z otoczenia,
- ignorowanie bodźców rozpraszających,
- szybkie przenoszenie uwagi pomiędzy zadaniami.
Po udarze każdy z tych mechanizmów może funkcjonować gorzej. Zakres trudności zależy od lokalizacji uszkodzenia mózgu, jego rozległości oraz indywidualnego przebiegu rekonwalescencji.
Jak problemy z koncentracją wyglądają w praktyce?
Najczęściej pacjenci nie mówią, że „mają zaburzenia uwagi”. Opisują konkretne sytuacje, które wcześniej nie sprawiały im żadnych trudności.
Trudność z czytaniem
Po kilku akapitach tekst przestaje być zrozumiały. Pacjent wraca do początku strony, ponieważ nie pamięta, co przeczytał przed chwilą.
Nie zawsze wynika to z problemów z pamięcią. Często uwaga po prostu nie utrzymuje się wystarczająco długo.
Oglądanie telewizji staje się męczące
Film lub program telewizyjny wymaga śledzenia dialogów, zmian scen i wielu informacji jednocześnie.
Po udarze nawet kilkanaście minut oglądania może powodować narastające zmęczenie poznawcze i utratę wątku.
Rozmowa w większym gronie
Jedna rozmowa nie sprawia problemu, ale kilka osób mówiących jednocześnie powoduje przeciążenie.
Pacjent może gubić sens wypowiedzi, prosić o powtórzenie zdań lub wycofywać się z rozmowy.
Zakupy
Sklep to środowisko pełne bodźców.
Lista zakupów, wybór produktów, komunikaty głosowe, inni klienci i konieczność podjęcia wielu decyzji jednocześnie mogą szybko prowadzić do utraty koncentracji.
Gotowanie
Przygotowanie obiadu wymaga planowania kolejnych czynności, kontrolowania czasu oraz pamiętania o kilku zadaniach równocześnie.
Po udarze łatwo zapomnieć o gotującej się wodzie, pominąć składnik lub zgubić kolejność wykonywanych czynności.
Jakie objawy powinny zwrócić uwagę?
Problemy z koncentracją po udarze często obejmują:
- szybkie męczenie się podczas pracy umysłowej,
- trudności z wykonywaniem kilku czynności jednocześnie,
- łatwe rozpraszanie się hałasem,
- konieczność częstego robienia przerw,
- wolniejsze wykonywanie codziennych zadań,
- gubienie wątku podczas rozmowy,
- trudności z dłuższym czytaniem lub oglądaniem filmu,
- większą liczbę drobnych pomyłek.
Objawy mogą nasilać się pod wpływem zmęczenia, stresu lub niewyspania.
U wielu osób obserwuje się stopniową poprawę w pierwszych miesiącach po udarze dzięki procesom neuroplastyczności oraz rehabilitacji.
Jednak sama poprawa nie zawsze oznacza pełny powrót wcześniejszych możliwości. Dlatego coraz większą rolę odgrywa rehabilitacja funkcji poznawczych prowadzona przez neuropsychologów i terapeutów poznawczych.
Jej celem jest nie tylko poprawa wyników ćwiczeń, ale przede wszystkim ułatwienie wykonywania codziennych czynności.
Zależność pomiędzy uwagą, zapamiętywaniem i rehabilitacją opisujemy szerzej w artykule Czy po udarze można poprawić pamięć i koncentrację?.
Jak wygląda trening koncentracji?
Nowoczesna rehabilitacja poznawcza opiera się na ćwiczeniach dostosowywanych do aktualnych możliwości pacjenta.
Poziom trudności zmienia się wraz z postępami terapii, dzięki czemu zadania pozostają wymagające, ale nie stają się zbyt trudne ani zbyt łatwe.
Regularny trening może wspierać poprawę:
- koncentracji uwagi,
- szybkości przetwarzania informacji,
- pamięci roboczej,
- funkcji wykonawczych.
RehaCom Online w rehabilitacji po udarze
RehaCom Online umożliwia prowadzenie treningu funkcji poznawczych zarówno w gabinecie, jak i w domu pacjenta pod nadzorem terapeuty.
System automatycznie dostosowuje poziom trudności do aktualnych możliwości użytkownika, a specjalista może monitorować postępy terapii oraz modyfikować plan rehabilitacji na podstawie uzyskiwanych wyników.
Takie rozwiązanie ułatwia zachowanie regularności treningów, która jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na skuteczność rehabilitacji poznawczej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy problemy z koncentracją po udarze są częste?
Tak. Zaburzenia uwagi należą do najczęściej obserwowanych trudności poznawczych po udarze i mogą utrzymywać się również wtedy, gdy sprawność ruchowa znacznie się poprawiła.
Czy koncentracja wraca samoistnie?
U części pacjentów następuje stopniowa poprawa, jednak tempo i zakres powrotu funkcji poznawczych są bardzo indywidualne. W wielu przypadkach zaleca się rehabilitację neuropsychologiczną.
Jak długo mogą utrzymywać się problemy z koncentracją?
Od kilku tygodni do wielu miesięcy, a u części osób również dłużej. Zależy to między innymi od rodzaju udaru, lokalizacji uszkodzenia mózgu, wieku pacjenta oraz prowadzonej rehabilitacji.
Czy można trenować koncentrację w domu?
Tak, jeżeli ćwiczenia są odpowiednio dobrane przez specjalistę i stanowią element zaplanowanego procesu rehabilitacji poznawczej.
Bibliografia
Evidence-based cognitive rehabilitation: updated review of the literature from 2003 through 2008
Cicerone KD, et al.
Guidelines for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery. Stroke. 2016.
Winstein CJ, et al
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Stroke Rehabilitation in Adults (NG236). 2023.
European Stroke Organisation (ESO) guideline on motor rehabilitation
World Stroke Organization. Rehabilitation resources and recommendations.
